De Alternatieve Opening in de pers

This slideshow requires JavaScript.

Voor AT5 klik HIER

NRC Handelsblad

3 september 2012 maandag

Op de VU vallen 450 ontslagen, en dat is niet het enige

BYLINE: Bart Funnekotter

SAMENVATTING
Op de Vrije Universiteit in Amsterdam was vandaag een alternatieve opening van het academisch jaar. Georganiseerd door personeel dat het oneens is met de nieuwe koers van de universiteit. En met de bezuinigingen.

Bij de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam is iets bijzonders aan de hand. Daar wordt vandaag het acade-misch jaar niet één, maar twee keer geopend. De ene plechtigheid is feestelijk, de andere niet. Personeel dat ontevreden is over de koers van het college van bestuur heeft uit protest een alternatieve bijeenkomst georganiseerd. Een aantal hoogleraren heeft opgeroepen de officiële jaaropening te boycotten.
Eén van hen is Henk Overbeek, hoogleraar politicologie en voorzitter van zijn afdeling. Hij verzet zich samen met een groep die zich de ‘verontruste VU’ers’ noemt tegen een door het college voorgenomen reorganisatie. De leiding van de VU wil 33 miljoen euro bezuinigen. Dat betekent dat er 450 banen op de universiteit verdwijnen. Vooral bij het ondersteunend personeel – de mensen die onder meer verantwoordelijk zijn voor administratie, studieadviezen en ict – verdwijnen veel arbeidsplaatsen. Overbeek: ,,Het college slaagt er niet in om helder te maken waarom deze harde ingreep nodig is.”
Wat is er aan de hand op de VU? Vorig jaar werd duidelijk dat de universiteit financieel in zwaar weer zit. Het college van bestuur noteerde in het instellingsplan 2011-2015 voor 2011 een te verwachten tekort van 10,5 miljoen euro. Dankzij een beleidswijziging werd het jaar toch nog met een positief saldo afge-sloten, maar als het roer niet omgaat, doemt in 2015 een tekort op van 21 miljoen euro. Oorzaak hiervan, aldus het college, zijn onder meer de overheidsuitgaven voor het hoger onderwijs, die geen gelijke tred houden met de aanwas van studenten en de economische krimp die voor een terugloop in contractonderzoek zorgt.
Om de boekhouding weer gezond te maken en wat geld te kunnen reserveren voor investeringen, besloot de leiding van de universiteit voor 33 miljoen euro om te buigen. Behalve die bezuiniging maakte het college ook bekend dat het onderwijs anders wordt ingericht. Zelfstandige studies als Frans en Engels gaan op in brede bachelors als ‘literatuur en samenleving’ en ‘communicatie- en informatiewetenschap’. Verder wordt onderzocht of een aantal faculteiten kan fuseren: godgeleerdheid met wijsbegeerte; psychologie & pedagogiek met bewegingswetenschappen, en sociale wetenschappen met letteren.
De reorganisatieplannen hebben geleid tot een hoogoplopend conflict tussen het college van bestuur en de ondernemingsraad van de VU. De raad heeft het college voor de ondernemingskamer gedaagd. De zaak dient waarschijnlijk in november, maar OR-voorzitter Ottho Heldring wil tot die tijd in gesprek blijven met het college. ,,We lossen dit liever zonder rechtszaak op.”
René Smit, voorzitter van het college van bestuur van de VU, wil evenmin naar de rechtbank, zegt hij. ,,Maar de bezuinigingsoperatie die wij voorstaan, is noodzakelijk. Als we niet ingrijpen, zullen onderwijs en onderzoek daaronder lijden.”
Volgens Smit werkt de VU in vergelijking met andere Nederlandse universiteiten niet efficiënt genoeg. Er gaat te veel geld naar overhead. ,,We werken hier al vijftien jaar op ongeveer dezelfde manier, terwijl we in die tijd twee keer zo groot zijn geworden. We moeten de bedrijfsvoering stroomlijnen, zodat we geld kunnen investeren in ons onderwijs, onderzoek en huisvesting. Als we mee willen in de internationale slag om de student – en dat moet als we willen overleven – moeten we daar verbeteringen aanbrengen.”
Voorzitter Heldring van de OR bestrijdt niet dat de bedrijfsvoering op de VU op sommige plekken efficiënter kan, zegt hij. ,,Natuurlijk is het handig als afdelingen met hetzelfde ict-systeem werken. Maar het college draaft door. De begeleiding van studenten kan je niet op een McDonald’s-achtige manier doen. En laboratoria moeten zich ook kunnen aanpassen aan de wensen van staf en studenten. Het onderwijs mag niet het slachtoffer worden van de drang naar efficiëntie.”
De ondernemingsraad heeft bureau Berenschot een onderzoek laten uitvoeren naar de financiële gezondheid van de Vrije Universiteit. Conclusie van de consultants: het college van bestuur stelt de situatie te somber voor.
Heldring: ,,De krapte ligt dus in het beleid van het college. Het is een zelfgemaakt probleem.”
Smit bestrijdt dit. ,,Als ik in de toekomst kijk, dan wordt de financiële situatie van de universiteiten er niet beter op. Overigens bepaalt niet de hoeveelheid geld de omvang van de overhead, maar is het andersom: we willen gewoon zo effectief en efficiënt mogelijk werken.”
Meer nog dan een conflict over bezuinigingen en ontslagen, is de onenigheid op de VU een botsing tussen twee visies op hoe een universiteit eruit moet zien, zegt hoogleraar Overbeek. ,,De ontslaggolf is een symptoom van een groter probleem. De VU verandert te sterk van karakter. Het hele Nederlandse hoger onderwijs heeft te maken met voortschrijdende commercialisering, maar op deze universiteit is het bijzonder ernstig. De leiding spreekt enkel managementtaal. Het college van bestuur heeft geen feeling met wat er op de werkvloer leeft.”
Die conclusie onderschrijft Wouter Davidts, tot vorige week hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit. Uit onvrede met de plannen van de universiteit, die onder meer voorzien in een brede bacheloropleiding waarin kunstgeschiedenis moet opgaan, heeft hij zijn leerstoel opgegeven. ,,Het corporate-managementdenken is tot op de laagste niveaus doorgedrongen. Mijn faculteit is gedwongen om brede bachelors aan te bieden, omdat dat de enige manier is waarop het als ‘bedrijfsentiteit’ niet in de rode cijfers komt.”
Het fenomeen van krimpende inkomsten is een probleem dat de VU overstijgt, weet Davidts. ,,Daar hebben alle universiteiten mee te maken. Maar ik kon mij inhoudelijk niet langer verzoenen met de blinde hervormingspolitiek die we opgedragen werden door te voeren. Hoogleraar word en ben je niet om enkel uit te voeren wat het bestuur je opdraagt. Daar heb ik voor bedankt.”
Davidts vindt dat universiteitsbestuurders zich harder moeten verzetten tegen de wijze waarop het hoger onderwijs zich ontwikkelt. ,,Alles is erop gericht om zoveel mogelijk studenten in zo kort mogelijke tijd aan een diploma te helpen. Universiteiten zouden daar in Den Haag harder tegen moeten ageren.”
Collegevoorzitter Smit zegt dat hij dat doet. ,,Maar ik moet ook realistisch zijn. Het ziet er niet naar uit dat we er de komende jaren geld bij krijgen. Dat blijkt ook weer uit de meeste verkiezingsprogramma’s. Dat is de financiële werkelijkheid waarmee we het moeten doen.”
‘De financiële krapte van de VU is een zelfgemaakt probleem’
Ottho Heldring, voorzitter van de ondernemingsraad

Trouw
4 september 2012 dinsdag; blz. 6

Boze VU’ers: Stop commercie

– Verontrust personeel is ‘doorgeslagen managementcultuur’ op universiteit zat
Er heerst een ‘doorgeslagen managementcultuur’, de universiteit lijdt onder ‘commercialisering’. Zo klonk het gisteren bij de alternatieve opening van het academisch jaar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Het bestuur van die universiteit wil 33 miljoen euro bezuinigen en daarom moeten er 450 voltijds arbeidsplaatsen verdwijnen bij de ondersteunende diensten. Louter het gevolg van ‘efficiency-denken’, vindt een groep medewerkers die zich ‘Verontruste VU’ers’ noemt en die de alternatieve opening heeft georganiseerd.
De universiteit wordt steeds meer als een bedrijf gerund en er is steeds minder ruimte voor ‘Bildung’, zegt hoogleraar politicologie Henk Overbeek. Studenten moeten meer en meer worden klaargestoomd voor de arbeidsmarkt, en dat zit Overbeek dwars.
Voor hoogleraar culturele antropologie Thijl Sunier is het een reden om het hele officiële gedeelte te boycotten: “Dit is geen tijd voor feestjes. Mijn eigen secretaresse weet niet eens of ze haar baan straks nog heeft.” Sunier riep daarom vorige week met twee collega’s op tot een boycot van de festiviteiten.
Tijdens de officiële plechtigheid benadrukt collegevoorzitter René Smit dat er ingrijpende veranderingen op stapel staan. De bezuinigingen zijn volgens hem echter noodzakelijk om ook in de toekomst met andere universiteiten te kunnen blijven concurreren en om de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek te kunnen garanderen.
Niettemin staat het bestuur ‘open voor een dialoog’, zegt hij. De actievoerders kregen daarom gisteren kort de gelegenheid de zaal met hoogleraren, docenten en studenten toe te spreken. Ze oogsten een lang applaus.
Gijsbert Boggia, bestuurder van de onderwijssectie van Abvakabo FNV, stelde het bestuur daarop een ultimatum namens de gezamenlijke werknemersorganisaties. De universiteit moet voor dinsdag 11 september over de brug komen met een sociaal plan voor werknemers die gedwongen ontslagen worden. Ook moet het aantal ontslagen sterk worden verminderd.
Nog deze week is er overleg tussen de bonden en het college van bestuur.

Nederlands Dagblad
September 4, 2012

‘VU-leiding heeft moeite met geestelijke veranderingen’

Personeelsleden van de Vrije Universiteit in Amsterdam komen in actie vanwege een miljoenenbezuiniging en gedwongen ontslagen. Bij de opening van het academisch jaar kreeg het College van Bestuur een ultimatum voor de voeten geworpen en verlieten medewerkers uit protest de zaal. Amsterdam De geest waait waarheen hij wil.
Maar het probleem van veel politici en bestuurders is, dat ze niet opmerken welke kant de geest op waait. Gabriël van den Brink, hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde in Tilburg, kraakte aan paar kritische noten tijdens de opening van het academisch jaar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Uit ‘hoffelijkheid’ wilde hij als gastspreker niet al te zeer treden in een conflict tussen de bestuurders van de VU en de docenten en medewerkers. Toch bevatte zijn toespraak een paar duidelijke toespelingen, zoals de oproep om een universiteit niet te besturen als een commercieel bedrijf. ‘De samenleving bruist van idealisme en verbeelding. Maar veel professionals, ook in de universitaire wereld, klagen dat ze hun bevlogenheid niet kwijt kunnen.’ Het is geen nieuw probleem, zei Van den Brink met een verwijzing de Bijbel. ‘Toen Jezus zijn uitspraak deed over de geest die waait waarheen hij wil, sprak hij ook over opnieuw, geestelijk geboren worden. Geestelijke veranderingen zijn vaak onzichtbaar. En ook toen al bleek dat leiders en bestuurders daar moeite mee hebben.’ De toespraak van Van den Brink werd hier en daar met wat gefluister en zacht lachen ontvangen. De zaken staan op scherp op de Vrije Universiteit, bleek direct aan het begin van de opening van het academisch jaar. Bestuursvoorzitter René Smit gaf het woord ‘vrij’ in de naam van de universiteit invulling door Gijsbert Boggia van vakbond Abvakabo FNV het woord te geven. Boggia trok fel van leer tegen de leiding van de universiteit en stelde namens de bonden het bestuur een ultimatum: als het College van Bestuur niet binnen een week tegemoetkomt aan de eisen van de vakbond – geen gedwongen ontslagen, salarisgarantie bij herplaatsing, begeleiding van werk naar werk – dan komt het personeel collectief in actie. onrust Direct na zijn toespraak verliet Boggia onder luid applaus de zaal, want ‘wij hebben nu geen zin in een feestje’. Er ontstond wat onrust toen enkele tientallen aanwezigen het voorbeeld van de vakbondbestuurder volgden en ook opstapten. Eerder op de dag hadden de bonden al een ‘alternatieve opening van het jaar’ georganiseerd, waar enkele honderden mensen aanwezig waren. Bestuursvoorzitter Smit ging zelf ook in op de ‘ingrijpende keuzes’ die de universiteit naar zijn mening moet maken. ‘Dat heeft niets te maken met managementdenken, maar met verantwoordelijkheid nemen. Het is een illusie om te denken dat wij het met kleine aanpassingen redden. Wij hebben de wil om daarover met u in gesprek te gaan en ik roep ook de bonden daartoe op. Een ultimatum brengt ons niet bij elkaar.’ < redactie binnenland nd.nl/binnenland ‘VU-leiding heeft moeite met geestelijke veranderingen’

Voor Ad Valvas (1) klik HIER

Voor Ad Valvas (2) klik HIER

Voor Ad Valvas (3) klik HIER

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: